Post przedłużony: 24, 36, 48 i 72 godziny obok siebie

Krótka odpowiedź: post przedłużony to post dłuższy niż doba. Użyteczny zakres dla osoby robiącej to bez nadzoru lekarza to 24–72 godziny, a dłużej nie znaczy lepiej — korzyści się wypłaszczają, a koszty rosną dalej. Dla większości osób uczciwa rekomendacja brzmi: cotygodniowy post 24-godzinny, okazjonalnie 36 albo 48 godzin, a 72 rzadko albo wcale. Ta strona porównuje poziomy, opisuje koszt każdego z nich, mówi, jak długi post naprawdę się odczuwa, i odpowiada w całości na pytanie o ponowne odżywianie.

Każde pytanie o post przedłużony sprowadza się w końcu do jednego: jak długo?

Odpowiedź, która przynosi kliknięcia, brzmi „dłużej". Odpowiedź poparta tym, co faktycznie zmierzono u ludzi, jest nudniejsza i bardziej użyteczna, i znajduje się poniżej.

Co liczy się jako post przedłużony

Wszystko powyżej mniej więcej 24 godzin. Poniżej tej granicy uprawiasz jedzenie w ograniczonym oknie — 16:8, 18:6, 20:4 — gdzie jesz codziennie i zmieniasz tylko okno.

Ta granica ma znaczenie, bo to dwie różne czynności. Codzienny post jest nawykiem, który budujesz. Post przedłużony jest wydarzeniem, które planujesz: wymaga przygotowania, elektrolitów, wolnego dnia i sposobu na zakończenie. Wymaga też najpierw sita, o którym jest następna sekcja.

Sito, które poprzedza cokolwiek z tego

Post przedłużony jest dla każdego opcjonalny. Jeśli którakolwiek z poniższych rzeczy cię dotyczy, właściwym następnym krokiem jest rozmowa z lekarzem, a nie krótszy post:

• Cukrzyca albo jakikolwiek lek obniżający poziom cukru
• Jakikolwiek lek na receptę, który trzeba brać z jedzeniem
• Ciąża albo karmienie piersią
• Zaburzenia odżywiania, obecnie albo w wywiadzie
• Wiek poniżej 18 lat
• Niedowaga albo chudnięcie wbrew własnej woli
• Choroba serca, nerek lub wątroby, omdlenia albo niskie ciśnienie w wywiadzie

Planer przedłużonego postu uruchamia to samo sito, zanim cokolwiek narysuje, a trafienie go zatrzymuje, zamiast tylko ostrzegać. Nic na tej stronie nie jest warte epizodu hipoglikemii ani nawrotu zaburzeń odżywiania.

Mapa poziomów

24 godziny

Koń roboczy. Od posiłku do tego samego posiłku następnego dnia, raz w tygodniu — czyli dokładnie struktura Eat Stop Eat, opisana dalej na tej stronie. Dość długo, żeby przełącznik metaboliczny opisany przez Antona i współpracowników był już dobrze za tobą, i dość krótko, żeby zmieścić się w zwykłym tygodniu bez przestawiania czegokolwiek.

Bezpośrednie dowody przy tej długości są przyzwoite jak na tak krótki post: badanie z randomizacją w układzie naprzemiennym u 30 zdrowych ochotników wykazało, że jeden dzień postu wodnego doraźnie podniósł hormon wzrostu i cholesterol HDL oraz obniżył trójglicerydy — przy czym większość markerów wróciła do poziomu wyjściowego w ciągu 48 godzin. Ta ostatnia część jest sednem. Post 24-godzinny to bodziec, który powtarzasz, a nie przełącznik, który raz przestawiasz.

Zacznij tutaj. Każdy inny poziom na tej stronie zakłada, że ten masz już za sobą.

36 godzin

Od kolacji jednego wieczoru do śniadania dwa poranki później. Chowa dwie noce snu w środku postu i dlatego wiele osób uznaje 36 godzin za ledwie trudniejsze niż 24. To naturalny kolejny krok i zarazem rytm wewnątrz postu co drugi dzień.

48 godzin

Dwa pełne dni. Tu post przestaje mieścić się w twoim tygodniu, a tydzień zaczyna mieścić się w poście.

To także długość, którą badacze stosowali, więc są bezpośrednie dane z ludzi — w tym pomiary rezonansem magnetycznym pokazujące trójglicerydy przesuwające się do wątroby u mężczyzn i do mięśni u kobiet w ciągu 48-godzinnego postu, podczas gdy ogólnoustrojowe odpowiedzi glukozowe i oksydacyjne pozostały u obu płci identyczne.

Warto robić okazjonalnie, jeśli masz doświadczenie. Nie warto co tydzień.

72 godziny

Trzy dni i pierwszy poziom, na którym realny koszt fizjologiczny jest mierzalny, a nie teoretyczny. U ośmiu zdrowych mężczyzn poszczących 72 godziny wzrosło uwalnianie fenyloalaniny z mięśni szkieletowych, a sygnalizacja mTOR spadła mniej więcej o połowę — rozpad mięśni wyprzedził syntezę.

Tymczasem korzyści, o które ludzie zwykle grają przy tej długości — autofagia i twierdzenia o odporności — nie zostały u ludzi zmierzone dla żadnej konkretnej godziny. To połączenie, zmierzony koszt przeciw niezmierzonej korzyści, jest powodem, dla którego ten poziom jest rzadkością, a nie aspiracją.

Jak naprawdę wyglądają trzy dni, opisuje przewodnik dzień po dniu poniżej.

Powyżej 72 godzin

Ta strona kończy się na trzech dniach, a planer nie narysuje niczego dłuższego.

Powód siedzi w danych o bezpieczeństwie. Uspokajające liczby dotyczące postów wielodniowych — poniżej 1% działań niepożądanych u 1422 osób poszczących 4–21 dni oraz 75% łagodnych zdarzeń niepożądanych w 768 wizytach związanych z postem wodnym — pochodzą z programów prowadzonych pod nadzorem. Kohorta 1422 osób w ogóle nie pościła wodnie: uczestnicy przyjmowali 200–250 kcal dziennie i widywali lekarza dwa albo trzy razy w tygodniu. Te dowody mówią, że długie posty są dobrze tolerowane, kiedy ktoś sprawdza krew. Nie mówią nic o robieniu tego samego samotnie w domu.

Więc jak długo pościć?

Oto uczciwa wersja, która rozczaruje każdego liczącego na to, że odpowiedzią jest większa liczba.

Długość kupuje głębokość, a nie wielokrotność. Post 72-godzinny nie jest trzy razy bardziej użyteczny niż 24-godzinny. Wielkie przejście metaboliczne — glikogen w dół, tłuszcz i ketony w górę — kończy się w dużej mierze w pierwszej dobie. Wszystko po tym to czas spędzony w stanie, w którym już jesteś, a dodatkowe godziny dokładają kosztu szybciej niż korzyści.

Częstotliwość bije długość. Cotygodniowy post 24-godzinny daje ci 52 posty rocznie. Kwartalny post 72-godzinny daje cztery. Który z nich, twoim zdaniem, bardziej zmieni twój skład ciała i twoją relację z jedzeniem?

Nic tutaj nie bije zwykłej diety na wadze. Najbardziej rygorystyczny długi test protokołu postu — roczne badanie z randomizacją porównujące post co drugi dzień z codziennym ograniczaniem kalorii — nie wykazał przewagi postu w spadku masy ciała ani po 6, ani po 12 miesiącach, a w grupie poszczącej najwięcej osób zrezygnowało (38%). Post działa mniej więcej tak dobrze jak staranne codzienne ograniczanie. Jego przewagą jest to, że części osób znacznie łatwiej przy nim wytrwać, co jest przewagą realną, ale nie metaboliczną.

Twój metabolizm nie jest powodem do obaw. Podczas krótkiego postu nie spada. Zmierzony przez 84 godziny bez jedzenia u szczupłych zdrowych osób spoczynkowy wydatek energetyczny raczej wzrósł niż spadł, podążając za dużym wzrostem noradrenaliny. Spowolnienie metabolizmu, którego ludzie się boją, należy do miesięcy niedojadania, a nie do dwóch dni bez jedzenia.

Czyli: 24 godziny co tydzień, 36 albo 48 okazjonalnie, 72 rzadko. Jeśli chcesz innej odpowiedzi, uczciwa brzmi tak, że dowody nie uzasadniają płacenia więcej.

Eat Stop Eat: cotygodniowy post 24-godzinny pod nazwą

Ten cotygodniowy post 24-godzinny ma już nazwę. Brad Pilon opisał go w 2007 roku, wychodząc z badań nad żywieniem na University of Guelph, wbrew branży upierającej się wtedy przy sześciu małych posiłkach dziennie. Eat Stop Eat to jeden albo dwa 24-godzinne posty w tygodniu i normalne jedzenie przez resztę czasu. Bez okien, bez liczenia, bez reguł na pozostałe pięć czy sześć dni.

Szczegół, który ludzie mylą, to fakt, że post biegnie od posiłku do posiłku, a nie przez dobę kalendarzową. Od kolacji w poniedziałek do kolacji we wtorek oznacza, że jesz w obu dniach — pomijasz posiłki pomiędzy. Znaczy to więcej, niż brzmi. „Dziś nie jem" jest zdaniem, w którym o wiele trudniej mieszkać niż „jem dziś wieczorem, muszę tylko dotrwać do kolacji".

Wariant od kolacji do kolacji większość osób uznaje za najłatwiejszy, bo tylko jeden dzień na jawie siedzi w środku postu i nigdy nie budzisz się już głodny. Od obiadu do obiadu zachowuje się tak samo. Od śniadania do śniadania jest najtrudniejszy: każe położyć się spać z trwającym postem, a potem zmierzyć się jeszcze z całym porankiem.

Działanie zapewniają cztery zasady:

• Nigdy dwa dni z rzędu. Zamiast tego przesuwaj dzień po tygodniu — wybierz taki, w którym masz za dużo pracy, żeby jeść, a połowa postu poprowadzi się sama.
• Dwa razy w tygodniu to sufit. Powyżej tego jesteś już na poście co drugi dzień, a to inne zobowiązanie z własnym problemem rezygnacji.
• Nie w dni ciężkich treningów ani w dni z posiłkiem, na którym ci zależy.
• Jedz porządnie w pozostałe dni. Przewlekłe niedojadanie z doklejonym cotygodniowym postem to jedyny sposób, żeby to popsuć.

Przerwij go zwykłą kolacją, a nie wyrównawczą ucztą. Kalorie nadrobisz przez kolejne dni bez wysiłku.

Czego wymaga każdy post przedłużony, niezależnie od długości

Elektrolity, według planu. Spadająca insulina każe nerkom wypłukiwać sód, a razem z nim odchodzą potas i magnez. Ten jeden mechanizm tłumaczy większość tego, co idzie źle podczas długiego postu — bóle głowy, skurcze, mgłę, zawroty przy wstawaniu. Ilości podaje kalkulator elektrolitów, a wyjaśnienie znajdziesz w tekście elektrolity podczas postu.

Plan na zakończenie. Jelita uspokajają się podczas długiego postu, a ogromny pierwszy posiłek jest najkrótszą drogą do fatalnego samopoczucia. Najpierw małe, lekkostrawne, oparte na białku i tłuszczu; odczekaj; potem normalny posiłek. Planer przerwania postu buduje kolejność wokół twojej faktycznej długości postu.

Uczciwa ocena ryzyka ponownego odżywiania. U dobrze odżywionej dorosłej osoby posty w zakresie 24–72 godzin nie spełniają kryteriów, którymi lekarze oznaczają grupę wysokiego ryzyka. Jeśli masz niedowagę, od jakiegoś czasu jesz źle, dużo pijesz albo masz w wywiadzie zaburzenia odżywiania, ryzyko jest realne. Sekcja poniżej podaje pełne kryteria i to, co z nimi zrobić.

Zasada zatrzymania. Omdlenie, splątanie, duszność albo szybkie czy nierówne bicie serca oznaczają: jedz teraz, niezależnie od licznika.

Jak odczuwa się długi post, dzień po dniu

Znaczniki godzinowe opisują twój metabolizm. Nie opisują twojego dnia, a te dwie rzeczy rozjeżdżają się tym bardziej, im dłużej pościsz.

Dzień pierwszy jest postem 24-godzinnym i zachowuje się jak on. Głód przychodzi falami o twoich zwykłych porach posiłków i mija w jakieś dwadzieścia minut, jeśli go przesiedzisz. Nie narasta stopniowo; to najbardziej użyteczna rzecz, jaką warto wiedzieć przed pierwszym długim postem.

Noc pierwsza jest miejscem, w którym część osób pierwszy raz zauważa koszt. Sen bywa płytki albo przerywany. Rosnąca noradrenalina jest prawdopodobną przyczyną i jest to ten sam sygnał, który trzyma tempo metabolizmu w górze, zamiast pozwolić mu spaść. Praktyczne rozwiązania to magnez wieczorem, chłodny pokój i żadnej kofeiny po przedpołudniu.

Dzień drugi jest zwykle najtrudniejszy, a rzadko trudny z powodu głodu. Trudne są zawroty głowy przy wstawaniu, zimne dłonie, płaski nastrój i krótszy lont. Wstawaj powoli. Trzymaj sól. Odwołaj wszystko, co wymaga ostrej oceny fizycznej, i nie prowadź samochodu, jeśli w ogóle kręci ci się w głowie.

Dzień trzeci przy poście 72-godzinnym bywa opisywany jako łatwiejszy niż drugi — spokojniejszy, czasem z niezwykłą jasnością umysłu. Nie czytaj tego jako przyzwolenia, żeby iść dalej. Dobre samopoczucie w sześćdziesiątej godzinie nie mówi nic o tym, co robi twoja chemia krwi.

Przez cały czas jedni zgłaszają niezwykłą jasność umysłu, a inni dokładnie odwrotnie, często tego samego dnia tego samego protokołu. Żadna z tych rzeczy nie jest sygnałem, czy post działa.

Zespół ponownego odżywiania: kto jest w grupie ryzyka i co robić

Zespół ponownego odżywiania to załamanie chemii krwi, do którego dochodzi, gdy osoba długo głodzona zaczyna znowu jeść. Niebezpieczeństwo tkwi w jedzeniu, a nie w poście. Jest realne i zabija ludzi, i dotyczy konkretnej grupy — dlatego odpowiedź ma dwie połowy i obie mają znaczenie.

Co idzie nie tak. Przez długie głodzenie organizm żyje z tłuszczu i ketonów, a insulina leży na dnie. Zapasy minerałów wewnątrz komórek się wyczerpują, podczas gdy badanie krwi nadal wychodzi prawidłowo, bo organizm wyciąga minerały z komórek, żeby utrzymać stężenie we krwi. Bak jest pusty; wskaźnik pokazuje pełny. Potem pojawia się jedzenie. Węglowodany napędzają wyrzut insuliny, insulina wpycha rzeczy do komórek, a fosforany, potas i magnez wchodzą razem z nimi — spadając szybko, z pozornie prawidłowego poziomu, w ciągu godzin od pierwszego prawdziwego posiłku. To fosforany zabijają. To „P" w ATP, więc jako pierwsze zawodzą tkanki zużywające najwięcej energii: mięsień sercowy i przepona. Drugą połową jest tiamina. Insulina nigdzie jej nie przepycha; organizm po prostu spala ją, metabolizując węglowodany, a osoba wygłodzona zwykle ma ten zapas już wyczerpany.

Kto jest w grupie wysokiego ryzyka. NICE publikuje listę, według której pracują lekarze. Wystarczy jedno z tego: BMI poniżej 16, niezamierzona utrata ponad 15% masy ciała w ciągu ostatnich trzech do sześciu miesięcy, znikome lub żadne przyjmowanie pokarmu przez ponad 10 dni albo niski poziom potasu, fosforanów lub magnezu przed rozpoczęciem karmienia. Wystarczą też dwa z tego: BMI poniżej 18.5, niezamierzona utrata ponad 10% masy ciała w ciągu trzech do sześciu miesięcy, znikome lub żadne przyjmowanie pokarmu przez ponad pięć dni albo nadużywanie alkoholu w wywiadzie lub leki, w tym insulina, chemioterapia, leki zobojętniające i leki moczopędne.

Przeczytaj tę listę jeszcze raz i zauważ, co w niej dominuje. Nie długość jednego postu, tylko stan, w którym ta osoba już była.

Gdzie w tym mieści się post przedłużony. Dobrze odżywiona dorosła osoba o prawidłowej masie ciała, jedząca pełną dietę do chwili rozpoczęcia postu, nie zbiera nic z pierwszej listy ani nic z drugiej. Siedemdziesiąt dwie godziny to nie pięć dni, a trzy dni to nigdzie blisko czasu potrzebnego, żeby opróżnić wewnątrzkomórkowe zapasy fosforanów i tiaminy, na których ten zespół stoi. Panika przypięta do weekendowego postu jest problemem szpitalnym przeniesionym na populację, w której nigdy go nie opisano.

Co robić, jeśli kryteria cię opisują. Porozmawiaj z lekarzem, zanim zaczniesz pościć, a nie zanim znowu zjesz — i potraktuj to jako odpowiedź, a nie jako łagodniejszy pierwszy posiłek. Tam, gdzie ryzyko jest realne, prowadzi się to medycznie: kontrola krwi, wznowienie karmienia od maksymalnie 10 kcal na kilogram dziennie — w skrajnych przypadkach nawet 5 — i dochodzenie do pełnego zapotrzebowania przez cztery do siedmiu dni, tiamina podana przed i przez pierwsze dziesięć dni oraz potas, fosforany i magnez uzupełniane od początku, a nie korygowane najpierw. Dziesięć kcal na kilogram to sufit, a nie podłoga, i jest to mniej więcej jedna trzecia tego, co ta sama wytyczna daje osobie spoza grupy ryzyka. To plan leczenia, a nie porada dietetyczna.

Co robić, jeśli cię nie opisują. I tak przerwij post na małym. Kilkaset kalorii z białka i tłuszczu, godzina przerwy, potem normalny posiłek. Duży pierwszy posiłek po trzech dniach źle ląduje w jelitach, które się wyciszyły. Wzdęcie i zjazd energii, które po nim przychodzą, nie są zespołem ponownego odżywiania i nadal warto ich uniknąć — planer przerwania postu buduje kolejność wokół postu, który faktycznie się odbył.

Przerwij i zgłoś się po pomoc lekarską, jeśli pojawi się splątanie, duszność albo omdlenie, jeśli serce zacznie walić lub bić nierówno albo jeśli nogi spuchną po powrocie do jedzenia. Żadnego z tych objawów nie należy przechodzić na siłę.

Skąd biorą się znaczniki godzinowe

Każdy wykres postu, w tym model faz na tej stronie, przypisuje godziny do etapów postu. Część z nich jest dobrze zmierzona u ludzi — przełącznik metaboliczny powyżej mniej więcej 12 godzin, wzrost ketonów, wzrost, a nie spadek tempa metabolizmu. Inne, przede wszystkim autofagia, są modelami zbudowanymi z badań na zwierzętach i z pośrednich wskaźników sygnalizacji u ludzi, a nie z bezpośredniego pomiaru.

To rozróżnienie warto nosić przy sobie przy każdej treści o poście, także tej ze strony, którą czytasz. Liczba na wykresie nie jest tym samym rodzajem twierdzenia co liczba z badania.

Jak wybrać rytm, przy którym zostaniesz

Jeśli dopiero zaczynasz, sensowny rok wygląda tak: najpierw zbuduj wygodny nawyk codziennego postu, dołóż cotygodniowy post 24-godzinny, gdy ten pierwszy zrobi się nudny, po paru miesiącach spróbuj 36 godzin, a dopiero potem rozważ 48. Większość osób nigdy nie musi iść dalej, a to, co naprawdę zmienia się tydzień po tygodniu, jest lepszym wskaźnikiem skuteczności niż jakikolwiek pojedynczy długi post.

Planer przedłużonego postu rozpisze każdy z nich godzina po godzinie, z punktami kontrolnymi elektrolitów, umiejscowieniem snu i treningu oraz sekcją o ponownym odżywianiu, której nie pozwoli pominąć.

Jak pomaga Fasted

Fasted prowadzi licznik dla każdej z tych długości i pokazuje fazę metaboliczną w chwili jej przekroczenia, więc długi post ma punkty orientacyjne, a nie tylko rosnącą liczbę. Zapisywanie wody i przypomnienia pomagają trzymać rytm, śledzenie wagi daje obraz przed i po, a każdy post przedłużony ląduje w tej samej historii co codzienne — a tylko tak widać, czy te długie zarabiają na swoje miejsce.

Często zadawane pytania

Jaka długość postu przedłużonego jest najlepsza?

Dla większości osób 24 godziny raz w tygodniu. Sięga pełnego metabolizmu tłuszczu i ketonów, kosztuje jeden niewygodny dzień i da się powtórzyć pięćdziesiąt razy w roku — a to znaczy o wiele więcej niż głębokość. Przejdź okazjonalnie na 36 albo 48 godzin, jeśli chcesz mocniejszego bodźca, a 72 traktuj jako rzadkie wydarzenie, a nie cel.

Czy dłuższy post jest zawsze lepszy?

Nie. Wielkie przejście metaboliczne kończy się w dużej mierze w pierwszej dobie, więc dodatkowe godziny przedłużają stan, w którym już jesteś, zamiast odblokowywać nowy. Tymczasem koszty rosną dalej: po 72 godzinach rozpad białka mięśniowego jest u ludzi mierzalny. Dłuższe posty kupują głębokość po rosnącej cenie, a powyżej trzech dni należą do nadzoru lekarskiego.

Jak często mogę robić posty przedłużone?

Post 24-godzinny raz w tygodniu da się utrzymać u większości zdrowych dorosłych. Post 36-godzinny mieści się w rytmie od tygodnia do miesiąca. Czterdzieści osiem godzin to najwyżej raz w miesiącu, a 72 godziny lepiej ograniczyć do raza albo dwóch w roku. Częste długie posty utrudniają zjedzenie dość białka i powtarzają koszt mięśniowy bez dowodów na dodatkową korzyść.

Czy elektrolity są potrzebne przy każdym poście przedłużonym?

Przy wszystkim powyżej mniej więcej 24 godzin — niemal na pewno. Gdy insulina spada, nerki wydalają więcej sodu, a za nim idą woda, potas i magnez, dlatego bóle głowy, skurcze, zawroty i zmęczenie zwykle wynikają z utraty minerałów, a nie z głodu. Elektrolity bez kalorii nie przerywają postu, a przyjęcie ich za mało jest najczęstszym powodem, dla którego długi post idzie źle.

Czy 72-godzinny post resetuje układ odpornościowy?

Nie, a badanie stojące za tym nagłówkiem wcale tego nie twierdzi. Jego wyniki dotyczące regeneracji — komórki macierzyste przestawiające się na odnowę po przedłużonym poście — pochodziły z myszy. Część ludzka to wstępne dane o limfocytach u pacjentów onkologicznych poszczących wokół chemioterapii, pod opieką kliniczną. To ciekawa nauka. To nie jest dowód, że zdrowa osoba poszcząca trzy dni w domu odbudowuje sobie układ odpornościowy.

Czy można dostać zespołu ponownego odżywiania po poście 48- albo 72-godzinnym?

U zdrowej, dobrze odżywionej dorosłej osoby nie. Dwa albo trzy dni nie spełniają żadnego z opublikowanych kryteriów wysokiego ryzyka i nie wystarczają, żeby wyczerpać zapasy minerałów, na których ten zespół stoi. Odpowiedź odwraca się całkowicie, jeśli masz niedowagę, od jakiegoś czasu jesz mało, dużo pijesz albo masz w wywiadzie zaburzenia odżywiania — wtedy porozmawiaj z lekarzem, zanim w ogóle zaczniesz pościć, a nie dopiero przed powrotem do jedzenia.

Czy post przedłużony jest bezpieczny bez lekarza?

U zdrowej dorosłej osoby bez żadnego z przeciwwskazań posty do 72 godzin są powszechnie prowadzone samodzielnie, a opublikowane dane o bezpieczeństwie są uspokajające — ale pochodzą z programów prowadzonych pod nadzorem, więc przemawiają za ostrożną próbą w pojedynkę, a nie dowodzą, że jest bezpieczna. Jeśli masz cukrzycę, bierzesz leki z jedzeniem, jesteś w ciąży albo karmisz piersią, masz mniej niż 18 lat albo zaburzenia odżywiania w wywiadzie, post przedłużony jest decyzją medyczną, a nie decyzją o stylu życia.

Czy post przedłużony spowalnia metabolizm?

Nie na długościach opisanych tutaj. Zmierzony przez 84 godziny bez jedzenia u szczupłych zdrowych osób spoczynkowy wydatek energetyczny raczej wzrósł niż spadł, razem z dużym wzrostem noradrenaliny. Adaptacja metaboliczna, o którą ludzie się martwią, bierze się z długotrwałego niedojadania przez miesiące, a sposobem na jej uniknięcie jest porządne jedzenie między postami, a nie krótszy post.

Co przeczytać dalej

• Post co drugi dzień: metoda potwierdzona badaniami
• Co dzieje się w organizmie podczas postu (godzina po godzinie)
• Elektrolity podczas postu: czy są potrzebne?